Prawo

Umowa darowizny z dożywociem a zachowek - co powinieneś wiedzieć

Autor Ewelina Włodarczyk
Ewelina Włodarczyk21.01.20246 min.
Umowa darowizny z dożywociem a zachowek - co powinieneś wiedzieć

Umowa darowizny z dożywociem a zachowek to temat budzący wiele wątpliwości i niejasności. Wielu spadkodawców zastanawia się, czy i w jaki sposób taka umowa wpływa na roszczenia spadkobierców o zachowek. W artykule wyjaśnimy, kiedy umowa darowizny z dożywociem pomniejsza zachowek, a kiedy go nie narusza. Wskażemy również konsekwencje naruszenia zachowku oraz sposoby na uniknięcie kolizji między umową darowizny a roszczeniami spadkobierców.

Kluczowe wnioski:
  • Umowa darowizny z dożywociem może, ale nie musi pomniejszać zachowek - zależy to od jej treści.
  • Darowizna dokonana ponad 5 lat przed śmiercią spadkodawcy nie pomniejsza zachowku.
  • Naruszenie zachowku skutkuje możliwością jego zwiększenia przez sąd.
  • Warto spisać umowę darowizny u notariusza, by chronić obie strony.
  • Można zrzec się prawa do zachowku, co wyeliminuje potencjalne spory.

Umowa darowizny z dożywociem a roszczenia spadkobierców

Umowa darowizny z dożywociem to często spotykana konstrukcja prawna, w ramach której darczyńca przekazuje obdarowanemu np. nieruchomość, a w zamian obdarowany zobowiązuje się zapewnić darczyńcy dożywotnią opiekę i utrzymanie. Jak jednak taka umowa wpływa na roszczenia spadkobierców darczyńcy o zachowek? Czy może zmniejszyć ich udział w spadku?

Wpływ na zachowek

Zasadniczo umowa darowizny z dożywociem może pomniejszać zachowek spadkobierców darczyńcy. Wszystko zależy od jej treści - jeśli darczyńca przekazuje obdarowanemu majątek o znacznej wartości, a nakład obowiązków po stronie obdarowanego nie jest współmierny, może to prowadzić do naruszenia zachowku.

Jednak nie zawsze tak jest. Darowizna dokonana ponad 5 lat przed śmiercią darczyńcy w ogóle nie pomniejsza zachowku. Podobnie, jeśli strony wycenią świadczenia obu stron w umowie adekwatnie do ich wartości, zachowek nie zostanie naruszony.

Konsekwencje naruszenia zachowku

Co grozi za naruszenie zachowku poprzez zawarcie umowy darowizny z dożywociem? Otóż spadkobiercy mogą żądać w drodze powództwa uzupełnienia zachowku przez obdarowanego. Sąd może orzec zwrot części majątku przekazanego w darowiźnie lub dopłatę pieniężną na rzecz spadkobierców.

Warto jednak podkreślić, że nie zawsze dojdzie do procesu. Jeśli obdarowany dobrowolnie zaspokoi roszczenie spadkobierców lub ci z kolei zrezygnują z prawa do zachowku, można uniknąć sporu sądowego.

Jak uniknąć kolizji umowy darowizny z dożywociem z roszczeniami spadkobierców?

  • Dokładne oszacowanie wartości świadczeń każdej ze stron,
  • Zrzeczenie się prawa do zachowku przez spadkobierców w akcie notarialnym,
  • Zawarcie ugody z obdarowanym po śmierci darczyńcy.

Kiedy umowa darowizny z dożywociem nie wpływa na zachowek?

Istnieją sytuacje, w których mimo zawarcia umowy darowizny z dożywociem zachowek spadkobierców nie zostanie pomniejszony. Kiedy zatem darowizna nie ma wpływu na roszczenia spadkobierców o zachowek?

Darowizna sprzed ponad 5 lat

Podstawowa kwestia to termin dokonania darowizny. Jeżeli umowę spisano ponad 5 lat przed śmiercią darczyńcy, nie będzie ona wliczana do podstawy wymiaru zachowku. Jest tak dlatego, że zachowek obejmuje jedynie darowizny dokonane na mniej niż 5 lat przed zgonem spadkodawcy.

Wartość świadczeń współmierna

Drugi ważny czynnik to współmierność świadczeń w umowie. Jeśli strony w akcie notarialnym lub w treści umowy precyzyjnie wycenią zakres obowiązków obu stron i okaże się, że są one mniej więcej równowarte, nie można mówić o nieuzasadnionym uprzywilejowaniu obdarowanego.

Czytaj więcej: Kiedy zadatek jest zwrotny? Wszystko co musisz wiedzieć o zwrocie zadatku

Jakie są konsekwencje naruszenia zachowku przez umowę z dożywociem?

Zawarcie umowy darowizny z dożywociem może doprowadzić do sytuacji, w której zachowek spadkobierców zostanie naruszony. Jakie są tego konsekwencje i jakie działania mogą podjąć spadkobiercy w takiej sytuacji?

Roszczenie o uzupełnienie zachowku

Podstawowym uprawnieniem spadkobierców przy naruszeniu zachowku jest możliwość wystąpienia na drogę sądową z roszczeniem o jego uzupełnienie. Mogą żądać by obdarowany z umowy darowizny z dożywociem zwrócił część otrzymanego majątku lub uzupełnił zachowek poprzez dopłatę pieniężną.

Zwiększenie zachowku przez sąd

Ponadto sąd może w wyroku nie tylko uzupełnić zachowek do ustawowej wysokości, ale nawet go zwiększyć w sytuacji rażącego naruszenia. Ma to na celu swoistą "karę" za naruszenie uprawnień spadkobierców.

Podstawa zwiększenia zachowku Wysokość zwiększenia
Naruszenie zachowku w stopniu rażącym Do 2/3 spadku

Jak uniknąć kolizji między umową darowizny a roszczeniami spadkobierców?

Aby zapobiec problemom na linii umowa darowizny - zachowek, warto podjąć odpowiednie kroki już na etapie planowania takiej darowizny. Pozwalają one wyeliminować lub zminimalizować ryzyko przyszłych roszczeń spadkobierców.

Wycena wartości świadczeń stron

Kluczowa jest realna wycena wartości przedmiotu darowizny oraz świadczeń, które ma spełniać obdarowany. Pozwoli to na zweryfikowanie, czy darowizna nie narusza zachowku.

Zrzeczenie się zachowku

Skutecznym, acz trudnym rozwiązaniem jest skłonienie potencjalnych spadkobierców do zrzeczenia się prawa do zachowku. Wymaga to jednak ich świadomej decyzji podjętej w formie aktu notarialnego.

Ugoda ze spadkobiercami

W razie naruszenia ich praw, warto polubownie dogadać się ze spadkobiercami co do zaspokojenia ich roszczeń np. poprzez wypłatę określonej sumy pieniężnej z tytułu zachowku.

Podsumowanie

Umowa darowizny z dożywociem, w ramach której darczyńca przekazuje nieruchomość w zamian za dożywotnią opiekę, może wpłynąć na wysokość zachowku należnego spadkobiercom. Wszystko zależy od wartości świadczeń oraz czasu zawarcia umowy. Jeśli strony dobrze oszacują wartość przedmiotu i świadczeń lub minęło 5 lat od zawarcia umowy, zachowek się nie zmniejszy.

W przeciwnym razie spadkobiercy mogą żądać w drodze powództwa uzupełnienia zachowku. Mogą domagać się zwrotu części darowizny lub dopłaty pieniężnej. W skrajnych przypadkach sąd może nawet zwiększyć zachowek w celu ukarania naruszenia praw spadkobierców.

Aby uniknąć problemów, warto od razu dobrze oszacować wartość wszystkich świadczeń lub skłonić potencjalnych spadkobierców do zrzeczenia się prawa do zachowku. Można też po śmierci darczyńcy polubownie dogadać się ze spadkobiercami co do zaspokojenia ich ewentualnych roszczeń.

Podsumowując, darowizna z dożywociem nie zawsze musi kolidować z zachowkiem spadkobierców. Wszystko zależy od konkretnych okoliczności zawarcia i realizacji umowy. Dzięki odpowiednim zabiegom, można wyeliminować ryzyko przyszłych sporów o zachowek.

Oceń artykuł

rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Czy warto się spotkać z ekspertem kredytowym?
  2. Opinie o dam pożyczkę: Dampozyczke.pl vs Dam Pożyczkę.pl
  3. Skrócenie okresu kredytowania czy zmniejszenie raty? Jak to zrobić?
  4. PKO BP - Kredyt gotówkowy - Oferta kredytowa online - Pożyczka
  5. Kredyt Hipoteczny Online: Kompleksowy przewodnik po uzyskaniu kredytu hipotecznego
Autor Ewelina Włodarczyk
Ewelina Włodarczyk

Finanse to obszar, który wpływa na nasze życie każdego dnia, dlatego chcę pomóc Wam w zrozumieniu go lepiej. Na tym blogu znajdziecie artykuły, porady oraz praktyczne wskazówki dotyczące oszczędzania, inwestowania i zarządzania budżetem. 

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły