Finanse

Co to jest stopa procentowa? Definicja i wyjaśnienie pojęcia

Autor Ewelina Włodarczyk
Ewelina Włodarczyk28.10.20235 min.
 Co to jest stopa procentowa? Definicja i wyjaśnienie pojęcia

Stopy procentowe odgrywają kluczową rolę w gospodarce każdego kraju. Wpływają one bowiem zarówno na banki komercyjne, przedsiębiorstwa, jak i gospodarstwa domowe. Warto więc wiedzieć, czym dokładnie jest stopa procentowa, jak działa i kto ją ustala.

Czym jest stopa procentowa i jak działa?

Stopa procentowa to wskaźnik określający oprocentowanie kredytów i depozytów w danym okresie. Jest ustalana przez bank centralny kraju, w Polsce przez Narodowy Bank Polski. Im wyższa stopa procentowa, tym wyższe oprocentowanie kredytów, ale także wyższe odsetki od lokat bankowych. Dzięki temu wzrost stóp procentowych pomaga w walce z inflacją.

Podstawową stopą procentową w Polsce jest tzw. stopa referencyjna. To ona wyznacza poziom oprocentowania pozostałych stóp procentowych, takich jak stopa lombardowa, depozytowa czy stopa redyskontowa weksli. Stopa referencyjna jest ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej, która może ją zmieniać w zależności od sytuacji gospodarczej i poziomu inflacji w kraju.

Jak banki ustalają wysokość stóp procentowych?

Choć to bank centralny ustala podstawowe stopy procentowe, to banki komercyjne same decydują o oprocentowaniu swoich produktów, takich jak kredyty i lokaty. Robią to jednak z uwzględnieniem stóp NBP.

Przy ustalaniu oprocentowania lokat banki zwykle odejmują od stopy referencyjnej pewną marżę, dzięki czemu zarabiają na różnicy odsetek. Natomiast przy oprocentowaniu kredytów dokładają do stopy referencyjnej swoją marżę, co pozwala im na zysk.

Wpływ stóp procentowych na gospodarkę i portfele kredytobiorców

Decyzje o zmianie stóp procentowych mają ogromne znaczenie dla całej gospodarki. Podwyżka stóp oznacza droższe kredyty, co studzi popyt i pomaga w walce z inflacją. Jednocześnie wyższe stopy to szansa na wyższe odsetki z oszczędności.

Zmiany stóp procentowych najmocniej odczuwają jednak kredytobiorcy, zwłaszcza ci z kredytami hipotecznymi. Wzrost raty o kilkaset złotych może znacząco pogorszyć ich sytuację finansową. Dlatego decyzje RPP śledzone są przez nich z wyjątkową uwagą.

Stopa referencyjna NBP - podstawowa stopa procentowa w Polsce

 Co to jest stopa procentowa? Definicja i wyjaśnienie pojęcia

Stopa referencyjna NBP pełni rolę głównej stopy procentowej, od której bank centralny uzależnia koszt pieniądza w gospodarce. Jej poziom bezpośrednio wpływa na WIBOR, czyli oprocentowanie międzybankowych pożyczek, od którego zależy koszt kredytów.

Decyzję o zmianie stopy referencyjnej podejmuje Rada Polityki Pieniężnej - organ NBP odpowiedzialny za politykę pieniężną. Posiedzenia RPP w sprawie stóp procentowych odbywają się co 6 tygodni.

Rodzaje stóp procentowych - stopa lombardowa, depozytowa, redyskonta weksli

Oprócz stopy referencyjnej NBP ustala także inne stopy procentowe:

  • Stopa lombardowa - określa oprocentowanie kredytu udzielanego bankom przez NBP.
  • Stopa depozytowa - oprocentowanie środków, które banki lokują w NBP.
  • Stopa redyskontowa weksli - oprocentowanie kredytu udzielanego bankom pod zastaw weksli.

te stopy służą bankowi centralnemu do regulacji płynności sektora bankowego i polityki pieniężnej.

Stopy procentowe a oprocentowanie lokat i kredytów bankowych

Choć stopy NBP nie przekładają się jeden do jednego na oprocentowanie lokat i kredytów, to ich zmiany mają istotny wpływ na ofertę banków.

Przy lokatach bankowych wzrost stóp oznacza potencjalnie wyższe odsetki. Jednak banki nie zawsze w pełni przenoszą ruch stóp procentowych na swoich klientów.

Inaczej jest w przypadku kredytów, gdzie oprocentowanie jest ściślej powiązane ze stopami NBP. Podwyżki stóp szybko przekładają się na wzrost rat kredytowych, co dotkliwie odczuwają kredytobiorcy.

Kiedy Rada Polityki Pieniężnej podejmuje decyzję o zmianie stóp procentowych?

Posiedzenia Rady Polityki Pieniężnej w sprawie stóp procentowych odbywają się średnio co 6 tygodni. RPP podejmuje decyzje, kierując się aktualną sytuacją gospodarczą i poziomem inflacji.

Do podwyżek stóp zwykle dochodzi, gdy inflacja jest wysoka i rośnie zbyt szybko. Wyższe stopy studzą popyt, co pomaga obniżyć inflację. Z kolei obniżki stóp mają miejsce przy niskiej inflacji, aby stymulować aktywność gospodarczą.

Jak zmieniały się stopy procentowe NBP na przestrzeni ostatnich lat?

W okresie globalnego kryzysu finansowego z lat 2008-2009 Rada Polityki Pieniężnej radykalnie obniżyła stopy procentowe, aby ratować gospodarkę. Stopa referencyjna spadła z poziomu ok. 5% do zaledwie 1,5% w 2009 r.

W kolejnych latach stopy procentowe utrzymywały się na niskim poziomie. Jednak od października 2021 r., w reakcji na wysoką inflację, RPP rozpoczęła serię podwyżek, która trwa do dziś. Stopa referencyjna wzrosła z 0,1% do ponad 6% na koniec 2022 r.

Podsumowanie

Stopy procentowe odgrywają kluczową rolę w gospodarce, wyznaczając koszt pieniądza. Ich wysokość wpływa na oprocentowanie kredytów i lokat, a także całą aktywność gospodarczą. W Polsce podstawową stopą jest stopa referencyjna NBP, ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej. Jej zmiany są szczególnie istotne dla osób posiadających zadłużenie w bankach.

Najczęstsze pytania

Rada Polityki Pieniężnej spotyka się średnio co 6 tygodni, aby ocenić poziom stóp procentowych. W razie potrzeby może je wtedy zmienić.

Za ustalanie podstawowych stóp procentowych odpowiada bank centralny danego kraju. W Polsce robi to Rada Polityki Pieniężnej w ramach Narodowego Banku Polskiego.

Nie, stopy procentowe bywają także obniżane. Zwykle dzieje się tak, gdy gospodarka potrzebuje stymulowania popytu i aktywności.

Zmiany stóp procentowych mają przede wszystkim bezpośredni wpływ na osoby spłacające kredyty bankowe, szczególnie kredyty hipoteczne. Wzrost raty może znacząco pogorszyć ich sytuację.

Podnoszenie stóp procentowych ma pomagać w walce z inflacją. Wyższe stopy oznaczają droższy pieniądz, co studzi popyt konsumpcyjny i przyczynia się do hamowania wzrostu cen.

Oceń artykuł

rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
rating-outline
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

5 Podobnych Artykułów:

  1. Przyszłość elektrowni jądrowych w Polsce: Analiza i prognozy
  2. Czy warto się spotkać z ekspertem kredytowym?
  3. Pożyczka 50 zł przez internet - Ekspresowa pozyczka online
  4. Pożyczka hipoteczna oprocentowanie i kalkulator w euro
  5. PKO BP - Kredyt gotówkowy - Oferta kredytowa online - Pożyczka
Autor Ewelina Włodarczyk
Ewelina Włodarczyk

Finanse to obszar, który wpływa na nasze życie każdego dnia, dlatego chcę pomóc Wam w zrozumieniu go lepiej. Na tym blogu znajdziecie artykuły, porady oraz praktyczne wskazówki dotyczące oszczędzania, inwestowania i zarządzania budżetem. 

Udostępnij post

Napisz komentarz

Polecane artykuły

Kraje Azji: Charakterystyka i geograficzne rozważania
FinanseKraje Azji: Charakterystyka i geograficzne rozważania

Odkryj fascynującą różnorodność krajów azjatyckich – od rozległych terytoriów, przez bogactwo kultur i tradycji, aż po kluczowe wyzwania rozwojowe. Azja kraje oferują niepowtarzalne atrakcje, doskonałe połączenie przyrody i historii.